Televizyonun Konuşma Dilimize Etkisi

Televizyon dizilerimizde konuşma dilimizin doğal halinden çok uzak kullanıldığını görüyorum.
Bazı dizilerde farklı Anadolu ve Balkan Türkçe aksanlarını doğal konuşulduğu gibi gerçekleştirmeye özen gösterdikleri halde konuşmalardaki cümle yapısında ve halkın kullandığı deyimlerde büyük dengesizlikler yapılıyor.

“Allah” kelimesinden tiksiniyorlar mıdır bilmiyorum ama “inşallah” yerine “umarım” kullanılıyor. Hiçbir Anadolu köylüsü umarım demez. Örneğin Doğu Karadeniz aksanını güya becerebilmek için ellerinden geleni yaparlarken o rolleri canlandıranlara “inşallah” demeyi yasaklamışlar. Bu da o dizilerdeki konuşma dilinin yapmacık görünmesini ve soğuk algılanmasını getiriyor. Ayrıca dizilerin çoğunda “Allah” demek yasaktır; Tanrı demeleri zorunludur. Bir yandan doğal konuşma biçimlerini dizilerde esas almaya çalışırken bir yandan tiksindirici bir yapaylık içindeler. Allah lafzı konuşma dilimizde çok kullanıldığı gibi pek çok deyimlerimizde ve atasözlerimizde de yaygın olarak vardır.

Bir başka örnek “ve” bağlacının kullanılması:
Biz Türkler konuşma dilimizde “ve” bağlacını hiç kullanmayız. Yazı dilimize mahsus bir bağlaçtır. Ve bağlacı dilimize Arapçadan geçmiş, Osmanlıca yazı dilinin bir unsuru olduktan sonra dilimize iyice yerleşmiştir.
Konuşurken onun yerine “ile” bağlacını kullanırız.
Örnekler:
- Ahmet’le Kenan gelmedi.
- Tuzla ekmek almayı unutma.
Televizyon dizilerinde ise ve bağlacı sanki konuşma dilimizin bir unsuruymuş gibi sık kullanılır.

Dizi filmlerdeki konuşmaları yazan senaristler İngilizcenin etkisinde kalarak cümle kuruyor. Bu etki dublajlı Amerikan filmlerindeki Türkçe tercümelerde daha yoğundur ve bir ölçüde normal karşılanabilir. Ama Türk dizi filmlerinde konuşma dilimizin İngiliz dilinin gölgesinde olması üzülmemiz gereken bir gerçek. Yeri gelmişken bu senaristleri şiddetle kınıyorum.

İngilizce tercümelerin dilimize olan etkilerinin hiç mi faydası yok?
İngilizler hoşa gitmeyecek sözleri direkt kullanmaktansa sözü biraz uzatarak manayı yumuşatma alışkanlığına sahiptir. Son zamanlarda sıradan insanlarımızın bile televizyondan etkilenerek aynı şeyi yaptıklarına sıkça şahit oluyorum.

Örnekler:
Türk usulü:                            İngiliz usulü:
Çok pahalı!                              Pek ucuz değil.
Şimdi müsait değilim.           Şu an çok uygun olduğum söylenemez.
Çok cimri biridir.                   Pek eli açık sayılmaz.
Annem çok hasta.                 Annem pek iyi değil.

Bu örneklerdekilere benzer yeni konuşma alışkanlıklarımız güzel. Konuşma dilimize yepyeni bir canlılık ve zarafet kazandırdı.